• Portal Kaznodziejski
    Rekolekcje i wypoczynek – CADR i Scala W górach i nad morzem
    Charyzmat i duchowość
    Pomoc Ukrainie
  • Menu

    100-lecie Nieustannej Nowenny do Matki Bożej Nieustającej Pomocy

    Nabożeństwem ściśle związanym z kultem Matki Bożej Nieustającej Pomocy (MBNP) jest Nieustanna Nowenna. To właśnie dzięki niej obraz Nieustającej Pomocy stał się tak sławny, że dzisiaj uważany jest przez wielu za najbardziej rozpowszechniony wizerunek maryjny na świecie. Warto zatem poznać historię tego niezwykłego nabożeństwa, które rozsławiło ów obraz i uczyniło go tak bardzo kochanym przez wiernych.

    Nowenny są bardzo popularną formą kultu Najświętszej Maryi Panny. Najbardziej znaną, praktykowaną na całym świecie, jest Nowenna do Matki Bożej Nieustającej Pomocy. Jest ona publicznym nabożeństwem, zaaprobowanym przez Stolicę Apostolską, polegającym na wspólnej modlitwie przed ikoną MBNP w obranym dniu tygodnia, którego celem jest uwielbienie i dziękczynienie składane Bogu za otrzymane łaski oraz przedkładanie próśb w modlitwie ufnej i wytrwałej, za wzorem i przyczyną Maryi.

    Nabożeństwo maryjne, znane jako „Nieustanna Nowenna do Matki Bożej Nieustającej Pomocy”, związane jest z:

    1. historią i bogactwem samej ikony Matki Bożej Nieustającej Pomocy;
    2. łączy się z powstaniem Bractwa Matki Bożej Nieustającej Pomocy i Świętego Alfonsa
    3. oraz przygotowaniami do obchodów  święta MBNP w Stanach Zjednoczonych.

    Według wiarygodnego przekazu o. Mikołaja Maurona CSsR, bł. Pius IX, na audiencji prywatnej 11 grudnia 1865 roku, przekazując ikonę Matki Bożej Nieustającej Pomocy pod opiekę redemptorystów, wypowiedział znamienne słowa: „Uczyńcie Ją znaną całemu światu”. Stały się one dla duchowych synów św. Alfonsa niepisanym imperatywem w szerzeniu czci dla Maryi w znaku Nieustającej Pomocy.

    WIĘCEJ: Kult Matki Bożej Nieustającej Pomocy

    Cudowna i sławna ikona.

    Ikona MBNP jest ikoną pasyjną lub tzw. wskazującą drogę. Została namalowana na desce o wymiarach 54 cm x 41,5 cm. Na przestrzeni wieków otrzymała dwa główne tytuły: Matka Boża Bolesna, trzymająca na ramieniu swego Syna, mającego kiedyś podjąć mękę krzyżową, o czym świadczą przedstawione po bokach anioły, niosące narzędzia tej męki. Drugi natomiast tytuł: Matka Boża Nieustającej Pomocy wyrósł z pobożności, która dopatrywała się w wizerunku ikony, czule spoglądającej na swych czcicieli Matki, gotowej pośpieszyć im z pomocą w każdej potrzebie.

    Chodzi o starodawną ikonę Matki Bożej Nieustającej Pomocy ze szkoły kreteńsko-weneckiej, która przez wyspę Kretę, od 1499 roku, przez kościół augustianów u Świętego Mateusza, przeszła pod opiekę misjonarzy redemptorystów, za zgodą papieża Piusa IX.

    W historii ikony i kultu z nią związanego ważna i przełomowa jest data roku 1866. To właśnie wtedy papież, błogosławiony Pius IX, przekazał ten wizerunek dla redemptorystów, do nowo wybudowanego kościoła Świętego Alfonsa w Rzymie. Był to bowiem rok odnalezienia i przekazania obrazu MBNP redemptorystom. Ci z kolei, na polecenie Ojca Świętego Piusa IX, podjęli starania, aby obraz ten był znany na całym świecie.

    Od roku 1867, a więc od czasu koronacji obrazu MBNP w Rzymie, dzięki redemptorystom, kult MBNP szybko rozszerzał się na cały świat. Dnia 23 czerwca 1867 roku, dziekan Kapituły Watykańskiej uroczyście koronował obraz Matki Bożej Nieustającej Pomocy, wyrażając tym samym oficjalnie akt uznania dla maryjnej ikony, czczonej od kilku już wieków. Od tego momentu nabożeństwo do Matki Bożej Nieustającej Pomocy zaczęło nieustannie wzrastać, rozszerzając się po całym świecie.

    Pierwszą autentyczną kopię rzymskiego obrazu przekazał Ojciec Edward Douglas do sanktuarium redemptorystów w Bishop Eton, w maju 1866 roku. Wkrótce potem w różnych kierunkach wysłano dziesięć następnych kopii. W ciągu kilku zaledwie lat rozpowszechniono ponad dwieście kopii obrazu. Przed tymi wizerunkami rozwijały się nowe formy nabożeństwa.

    WIĘCEJ: Redemptoryści – apostołowie kultu MB Nieustającej Pomocy

    Bractwa – zorganizowani czciciele

    Do znajomości ikony i do powstania Nieustannej Nowenny przyczyniło się Bractwo Matki Bożej Nieustającej Pomocy, które wówczas było najpowszechniejszą formą kultu MBNP. Członkowie Bractwa zbierali się w kościele na comiesięczne nabożeństwo, które było jednym z zasadniczych ćwiczeń podejmowanych przez czcicieli MBNP.

    Powstające od 1871 roku Bractwa Matki Bożej Nieustającej Pomocy i Świętego Alfonsa, które przyczyniały się do rozwoju kultu Matki Bożej, zostały włączone w struktury Arcybractwa pod tym samym tytułem, utworzonego i zatwierdzonego dekretem papieskim z dnia 2 lipca 1876 roku. Zatwierdzono wówczas także statuty Arcybractwa, które odwoływały się do nauki świętego Alfonsa o Matce Bożej i określały formy istnienia i działania jego członków.

    Na podstawie tych statutów oraz zwyczajów kultu maryjnego z przełomu XIX i XX wieku, Bractwa krzewiły „z zapałem i miłością nabożeństwa do Matki Bożej Nieustającej Pomocy”. Odbywały się one zwykle w pierwszą niedzielę miesiąca. Z czasem największą popularność zyskała Nieustanna Nowenna. Wpisy do Bractwa, według współczesnej myśli Kościoła, są aktem prawdziwej pobożności.

    Idea tego stowarzyszenia (Bractwa) zrodziła się w irlandzkim Limerick, w 1868 roku, a już w roku następnym podobne wspólnoty brackie powstawały w belgijskim Roulers oraz w Wiedniu, Paryżu, Tournai, Pizie i Modenie. Dnia 23 marca 1871 roku przy kościele św. Alfonsa powstało Bractwo Matki Bożej Nieustającej Pomocy.

    Ważną formą propagowania kultu Nieustającej Pomocy była oficjalnie potwierdzona przez kardynała Patriziego 23 maja 1871 roku Pobożna Unia Matki Bożej Nieustającej Pomocy i św. Alfonsa Liguoriego.  W 1876 roku przemieniono ją na Arcybractwo, które rozpowszechniło się po całym świecie.

    Oprócz Arcybractwa, istniała też Straż Honorowa Matki Bożej Nieustającej Pomocy. Byli w niej ludzie, którzy trwali na modlitwie przed obrazem. Stanowiło to jakby rodzaj apostolstwa modlitwy.

    W roku 1876 ustanowiono Święto Błogosławionej Dziewicy Maryi pod wezwaniem Nieustającej Pomocy, z własnym oficjum, modlitwami i czytaniami mszalnymi. Początkowo celebrację tego święta ustalono na niedzielę poprzedzającą uroczystość św. Jana Chrzciciela, później natomiast wyznaczono 27 czerwca jako dzień poświęcony Matce Bożej Nieustającej Pomocy.

    Charakter podobny do Arcybractwa miały też inne pobożne stowarzyszenia, między innymi założona w 1878 roku w Chile i szczególnie popularna w Ameryce Łacińskiej oraz Hiszpanii konfraternia Sùplica Perpetua oraz powstała w 1926 roku – z inicjatywy alzackiego redemptorysty, O. Alberta Stockera (1893–1965) – tzw. Straż Honorowa Matki Bożej Nieustającej Pomocy. W nabożeństwach tych zachowano porządek miesięcznych nabożeństw Arcybractwa: czytanie próśb i podziękowań, kazanie, wspólna modlitwa do Matki Bożej Nieustającej Pomocy oraz błogosławieństwo chorych.

    Przygotowania do święta.

    W wielu miejscach świata, bardzo często przed konkretnym dniem danego świętego, odprawiane są tridua albo nowenny. Tak też było w kościele Świętego Alfonsa w Saint Louis w Stanach Zjednoczonych.

    Od roku 1916 moderatorem Bractwa, istniejącego przy kościele św. Alfonsa w Saint Louis, był O. Andrzej Brown, redemptorysta. Przewodniczył on miesięcznym nabożeństwom tego Bractwa, które odbywały się w czwartą niedzielę miesiąca. Istniał tam również zwyczaj urządzania triduum przygotowującego do uroczystości MBNP, która przypada w czerwcu.

    Od roku 1916 takie tridua urządzano szczególnie uroczyście. Udział wiernych w tych triduach był tak duży, że trzeba było je powtarzać. Postanowiono więc, że corocznie to przygotowanie do uroczystości MBNP będzie trwało 9 dni. W roku 1922 frekwencja czcicieli MBNP w ciągu 9 dni wyniosła 37 tysięcy, a w rok później – już 65 tysięcy.

    Aby zadośćuczynić potrzebom wiernych, O. Brown postanowił odprawiać podobne nabożeństwo każdego tygodnia. Wybrał na to wtorek, jako najbardziej odpowiedni dzień.

    W ten sposób zrodziło się nowe nabożeństwo do MBNP, które nie miało jeszcze nawet swojej nazwy. Zachowano w nim porządek, jaki obowiązywał w miesięcznych nabożeństwach Arcybractwa MBNP: czytanie próśb i podziękowań, kazanie, wspólna modlitwa do MBNP oraz błogosławieństwo chorych.

    Tę właśnie formę kultu MBNP rozpoczęto 11 lipca 1922 roku. Początkowo tę formę kultu MBNP nazywano NOVENDIALIA, czyli nabożeństwo odprawiane na sposób Nowenny. Taki stan trwał aż do roku 1927, kiedy to z inicjatywy O. Henryka Suttona, przyjęto nazwę NOWENNA NIEUSTANNA. Twórcą nabożeństwa był Ojciec Andrzej Brown, redemptorysta. Wkrótce rozpowszechniło się ono po całym świecie.

    Nieustanna Nowenna w Polsce.

    Trudno jest ustalić datę, kiedy po raz pierwszy w Polsce pojawił się termin „Nieustanna Nowenna”. Być może niedługo po powstaniu tego nabożeństwa w Ameryce, poprzez korespondencję docierały do Polski wiadomości o tym nabożeństwie.

    Nieustanną Nowennę w Europie (dokładnie mówiąc w Wielkiej Brytanii) po raz pierwszy zaczęto odprawiać najprawdopodobniej ok. roku 1932. Tym, kto zaprowadził to nabożeństwo, był ks. kanonik O’Reilly, proboszcz kościoła św. Piotra w Birmingham. Nieco później, bo w roku 1943, zaczęli to nabożeństwo szerzyć redemptoryści irlandzcy w Belfaście.

    W Polsce kult Matki Bożej Nieustającej Pomocy rozwijał się bardzo żywiołowo, a jego szerzeniu poświęcili się redemptoryści, którzy w 1883 roku założyli klasztor w Mościskach i tam wprowadzili obraz Matki Bożej Nieustającej Pomocy. Każdy następny klasztor stawał się ośrodkiem kultu MBNP. Misjonarze wozili obraz na misje, budzili cześć i miłość do Matki Najświętszej, uczyli pieśni, wydawali książeczki i broszury. Wielkim apostołem tego kultu był Czcigodny Sługa Boży, Ojciec Bernard Łubieński.

    W 1947 r. Nowennę Nieustanną zaczęli odprawiać – ale tylko we własnym gronie – klerycy Zgromadzenia Redemptorystów w Toruniu. W Juwenacie Redemptorystów w Toruniu w I połowie 1948 roku juweniści uczestniczyli w nabożeństwie Nieustannej Nowenny.

    Początki Nowenny w Polsce naznaczone są przez postać O. Stanisława Solarza – wielkiego czciciela MBNP i propagatora Jej kultu. On to w roku 1949 był magistrem Nowicjatu Redemptorystów w Łomnicy. Tam miał szerokie pole do działania, gdy chodzi o kult MBNP. I właśnie dzięki niemu doszło do zaprowadzenia Nowenny Nieustannej w tymże nowicjacie. Miało to miejsce 8 września 1949 roku.

    Jednak to nabożeństwo dotyczyło tylko samych nowicjuszy i nie wychodziło poza kaplicę nowicjatu. Było ono odprawiane w każdą środę. Forma była zbliżona do znanej nam dzisiaj. O. Solarz korzystał z łacińskiej książeczki, która stanowiła podręcznik tego nabożeństwa w kościele redemptorystów w Rzymie. Były więc śpiewane pieśni, odmawiana modlitwa rzymska (czasem była odmawiana tzw. II modlitwa rzymska). Nowicjusze pisali prośby i podziękowania, które odczytywano w czasie nabożeństwa. Do dziś można na frontonie tego klasztoru przeczytać słowo „MARIANUM”.

    Pierwsze publicznie odprawione nabożeństwo Nowenny Nieustannej w Polsce miało miejsce w Gliwicach, w kościele p.w. Krzyża Świętego, we wtorek 23 stycznia 1951 roku.

    Kult MBNP istniał w Gliwicach już od 1923 roku, kiedy to sprowadzono do wspomnianego kościoła obraz MBNP. Natomiast 18 lipca 1926 roku powstało Bractwo MBNP. Od tego też czasu odprawiane były co miesiąc nabożeństwa Bractwa. Do samej Nowenny przygotowywano się bardzo starannie. Dzięki staraniom O. Szczurka, już po upływie pół roku od objęcia przez niego funkcji przełożonego klasztoru,  zaprowadzono to przepiękne nabożeństwo ku czci MBNP. Nowenna w gliwickim kościele redemptorystów cieszyła się wielkim uznaniem. Od grudnia 1951 roku zaczęto odprawiać Nowennę dla dzieci, aby w ten sposób odciążyć pozostałe nabożeństwa nowennowe dla dorosłych. We wtorek więc, jako dzień Nowenny, odprawiano trzy nabożeństwa: o godz. 16:45, 18:00 i 19:15.

    WIĘCEJ: Nabożeństwo Nieustannej Nowenny do MB Nieustającej Pomocy

    W szerzenie kultu MBNP w Polsce, szczególnie przez zaprowadzanie Nowenny Nieustannej, oprócz redemptorystów, włączali się także księża diecezjalni i zgromadzenia zakonne. Głównie byli to jezuici, kapucyni i marianie.

    Jubileusze: 156-lecia wręczenia ikony przez papieża dla redemptorystów (2016) i 100-lecia początków Nieustannej Nowenny (2022) mogą stać się dobrą okazją do tego, aby zastanowić się nad wartościami duszpasterskimi Bractwa i Nieustannej Nowenny oraz przyczynić się do ich odnowy w naszych wspólnotach, parafiach i w osobistej duchowości maryjnej. Na nieustanne potrzeby mamy Nieustającą Pomoc.

    o. Józef Grzywacz CSsR, Tuchów

    czerwiec 2022 r.

    WIĘCEJ: http://mariologiapopular.com

     

    Udostępnij