Brazylia: o. Antoni Niemiec CSsR o 6 latach pracy w Papieskiej Unii Misyjnej
Po nieco ponad sześciu latach pracy w brazylijskim sekretariacie krajowym Papieskiej Unii Misyjnej, o. Antonio Niemiec CSsR kończy w 2025 r. swoją posługę. Odchodzi, pozostawiając za sobą intensywne zaangażowanie w działalność misyjną. W swoim bagażu zabiera ze sobą doświadczenie pracy nad formacją misyjną całego Ludu Bożego – wywiad z o. Antonim Niemcem, polskim redemptorystą misjonarzem, z 18 stycznia 2024 r. dla pom.org.br
POM: Jakie uczucia rodzą się w Ojcu, gdy kończy swój czas na czele krajowego sekretariatu Papieskiej Unii Misyjnej?
o. Antoni Niemiec: W tym roku Papieska Unia Misyjna obchodziła 107. rocznicę powstania. Miałem łaskę i przywilej współpracować z tym dziełem przez ostatnie sześć lat i przyczynić się do rozwoju i realizacji niektórych jego projektów. Uczucie wdzięczności dziś nawiedza moje serce, w poczuciu, że spełniłem swój obowiązek. Ale jestem również nieco sfrustrowany powolnością niektórych procesów w ekspansji Papieskich Dzieł Misyjnych (PDM) w Brazylii i niewykorzystaniem wielkiego potencjału, jaki Kościół w Brazylii mógłby wykorzystać we współpracy z misją powszechną.
Wierzę, że stałą dynamiką, która powinna towarzyszyć życiu i postępowi wszystkich części Kościoła, które współpracują w budowaniu Królestwa Bożego, jest: zachowanie wdzięcznej pamięci o wszystkim, co już zostało osiągnięte i przeżyte, ponowna ocena i ożywienie tożsamości i działania, a wreszcie planowanie przyszłości, ożywianie nadziei i proponowanie nowych ścieżek.
Jakie projekty/działania wyróżniają się pozytywnie?
Unia Misyjna, wierna nakazowi misyjnemu Chrystusa, jest częścią synodalnej drogi Kościoła w Brazylii, w służbie budowania Królestwa Bożego. Od momentu pojawienia się dzieła w Brazylii, w ostatnich latach skutecznie przyczyniło się do tego, co sam Kościół zaproponował poprzez Ogólne Wytyczne dla Działań Ewangelizacyjnych na lata 2019-2023 i Krajowy Program Misyjny na lata 2019-2023. Ponadto, zgodnie z procesem odnowy, którego doświadczają Papieskie Dzieła Misyjne – odnowa strukturalna i ponowne odkrycie charyzmatu organizacji – pomogliśmy pogłębić refleksję nad tożsamością i pracą PDM, a także przedstawiliśmy projekt odnowy ich struktury w Brazylii.
Pracowaliśmy nad wzmocnieniem współpracy z organizacjami kościelnymi w Brazylii. W ciągu ostatnich kilku lat zacieśniliśmy tę współpracę z Komisją Misyjną episkopatu brazylijskiego (CNBB), Krajową Komisją Kapłanów, Krajową Komisją Diakonów, Konferencją Zakonników Brazylii (CRB), Organizacją Seminariów i Instytutów Brazylii (OSIB), Krajową Komisją Misyjnych Rad Seminarzystów (COMISE), Misyjnym Centrum Kultury (CCM) i innymi dziełami (PDM).Współpraca ta przybrała różne formy i zmaterializowała się w bardzo wielu działaniach.
Współpraca w grupach roboczych (WG) i komisjach: biorąc pod uwagę, że Unia Misyjna ma na celu kształcenie świadomości misyjnej wszystkich podmiotów kościelnych, sekretarz krajowy zaoferował swój wkład w tej dziedzinie. Współpracował m.in. w czterech grupach roboczych Komisji Misyjnej CNBB: „Formacja misyjna”, „Misje ludowe”, „Księża zakonni” Krajowej CRB; oraz „Pomoce formacyjne dla IAM” z Sekretariatu Generalnego IAM w Rzymie. Brał również udział w komisji metodologicznej V Krajowego Kongresu Misyjnego i komisji teologicznej VI Kongresu Misyjnego obu Ameryk (CAM6). (…)
Czy jest coś, co mogło być lepsze lub czego nie udało się zrealizować?
Niewątpliwie, ze względu na konieczność podjęcia dwóch obowiązków w tym samym czasie w latach 2018-2019 – doradcy Komisji Misyjnej CNBB i sekretarza krajowego Unii Misyjnej – moja posługa w PDM była utrudniona i ograniczona do tego, co było konieczne. W związku z tym w ciągu tych pierwszych dwóch lat nie byłem w stanie bardziej wytrwale, w pełni i skutecznie współpracować z Unią Misyjną, jednocześnie wykonując niezbędne posługi.
Uważam, że jednym z obszarów, w których nie udało nam się poczynić większych postępów w naszej posłudze, była bardziej efektywna współpraca z osobami odpowiedzialnymi za stałą formację diakonów i kapłanów. Podjęliśmy pewne inicjatywy i próby zbliżenia się do siebie w celu lepszego dialogu, aby pomóc wprowadzić elementy formacji misyjnej do bieżących programów formacyjnych (na różnych poziomach), aby splatać projekty i iść razem, ale nie było postępu i nie udało nam się rozwinąć. A jest to pilne, ponieważ zgodnie z powszechną obserwacją, zwłaszcza wśród wiernych świeckich, która znalazła poparcie w Dokumencie z Aparecidy: „brakuje ducha misyjnego wśród członków duchowieństwa, w tym w ich formacji” (DAp, 100e).
Jeśli chodzi o marzenia, które miałem, kiedy przyszedłem służyć w PDM, dwa z nich się nie spełniły. Ale zdaję sobie również sprawę, że niektóre przedsięwzięcia i projekty są częścią procesu i że niektóre rzeczy wymagają cierpliwości i wytrwałości.
Pierwsze marzenie: misyjny fundusz finansowy. Wierzę, że Kościół w Brazylii, poprzez PDM lub Komisję Misyjną CNBB, powinien ustanowić i mieć do dyspozycji misyjny fundusz finansowy, aby skutecznie współpracować z różnymi projektami misyjnymi w kraju i poza nim. Fundusz ten mógłby być wykorzystywany w Brazylii do wspierania projektów kościołów siostrzanych i wielu innych projektów, zwłaszcza w regionach o największych potrzebach i ubóstwie. Fundusz ten służyłby również wielu projektom misyjnym w różnych częściach świata, w tym w tych, w których Kościół Brazylii, poprzez CNBB, działa i pomaga od lat (Timor Wschodni, Gwinea Bissau, Haiti) i gdzie ewangelizacja zależy od solidarności wiernych Kościołów, które są bardziej zdolne i hojne.
Drugie marzenie: restrukturyzacja Papieskich Dzieł Misyjnych. Jeszcze zanim rozpocząłem pracę w centrali PDM w Brasilii, zastanawiałem się nad potrzebą restrukturyzacji PDM w Brazylii. Po 45 latach obecności PDM, organizacja ta jest wciąż mało znana w Kościele w Brazylii i nieobecna w wielu diecezjach. Co więcej, fakt, że PDM w Brazylii są zależne od Rad Misyjnych w zakresie ich wdrażania i organizacji, utrudnia lub nawet uniemożliwia im ekspansję i działalność. Z tego powodu uważam, że Kościół w Brazylii powinien mieć pośredniczący, instytucjonalny i oficjalny organ (strukturę), który zagwarantuje wdrożenie, animację i koordynację PDM w diecezjach. Istnieje przepaść między poziomem krajowym i lokalnym. Wiele inicjatyw lokalnych (w parafiach) musi być realizowanych lub wspieranych przez koordynację krajową. Dlatego dobrze byłoby dostosować obecną strukturę PDM w Brazylii do wytycznych Watykanu, zgodnie z Cooperatio Missionalis i Instrumentem Laboris dla reformy PDM na świecie.
Jakie przesłanie ma Ojciec dla liderów Papieskich Dzieł Misyjnych?
Wierzę, że każdy chrześcijanin, świadomy swojego powołania i podejmujący je, czuje się stale wezwany do misji. Misja jest ich tożsamością, jak przypominają nam biskupi Brazylii w „Ogólnych wytycznych dla działań ewangelizacyjnych na lata 2019-2023”: Jezus Chrystus nie powierzył swoim naśladowcom prostego zadania, ale dał im tożsamość, która przenosi ich poza siebie, w komunii z Trójcą Świętą, na rzecz całego świata, poprzez świadectwo, służbę i głoszenie Królestwa Bożego (21).
Do nas zatem należy przeżywanie tej rzeczywistości, ponieważ jako chrześcijanie, uczniowie-misjonarze, „nie mamy w niczym innym szczęścia, ani innego priorytetu niż być narzędziami Ducha Bożego w Kościele, aby Jezus Chrystus był znajdowany, naśladowany, kochany, uwielbiany, głoszony i przekazywany wszystkim, pomimo wszelkich trudności i oporów. To jest najlepsza służba – wasza służba!- jaką Kościół ma do zaoferowania ludziom i narodom” (DAp 14).
Obyśmy jako uczniowie-misjonarze, świadkowie Chrystusa, w życiu kościelnym i w różnych sektorach społeczeństwa, umieli żyć naszą konsekracją dla misji i współpracować z powszechną misją zbawienia, ponieważ „wszyscy członkowie Kościoła są konsekrowani dla misji, wszyscy są współodpowiedzialni za niesienie Chrystusa światu poprzez swój osobisty wkład” (św. Jan Paweł II).
